ลูกหลานหลายคนเริ่มกังวลเมื่อเห็นพ่อแม่หลงลืมบ่อยขึ้น คำถามแรกที่ตามมามักเป็นว่าควรให้ท่านกินอะไร อาหารเป็นสิ่งที่ปรับได้ทุกวันและทำได้ที่บ้าน แต่ก็มีข้อมูลเกินจริงอยู่มากในโลกออนไลน์ บทความนี้รวบรวมรูปแบบการกินที่มีงานวิจัยรองรับ พร้อมวิธีปรับให้เข้ากับอาหารไทย
คำตอบสั้น: ยังไม่มีอาหารหรือวิตามินตัวใดป้องกันอัลไซเมอร์ได้แน่นอน แต่รูปแบบการกินแบบ MIND Diet ซึ่งเน้นผักใบเขียว ผัก ถั่ว ธัญพืชไม่ขัดสี ปลา เบอร์รี่ และน้ำมันมะกอก และลดเนื้อแดง เนย ชีส ของหวาน และของทอด สัมพันธ์กับการที่สมองเสื่อมช้าลงในงานวิจัยเชิงสังเกต ส่วนงานทดลองขนาดใหญ่ล่าสุดพบผลไม่ต่างจากการกินอาหารสุขภาพแบบลดแคลอรีทั่วไป จึงควรมองว่าเป็นส่วนหนึ่งของการดูแลสุขภาพโดยรวม ร่วมกับการออกกำลังกาย คุมความดัน น้ำตาล และการนอน
กินอะไรบำรุงสมอง ป้องกันสมองเสื่อม ผู้สูงอายุ
อาหารเกี่ยวกับสมองอย่างไร
- คณะกรรมาธิการ Lancet ด้านภาวะสมองเสื่อม เมื่อปี 2567 ระบุปัจจัยเสี่ยงที่ปรับได้ 14 ข้อ และประเมินว่าหากจัดการได้ครบ อาจป้องกันหรือชะลอภาวะสมองเสื่อมได้ราว 45%
- ปัจจัยหลายข้อเกี่ยวกับอาหารโดยตรง เช่น ความดันโลหิตสูง เบาหวาน โรคอ้วน ไขมันชนิดความหนาแน่นต่ำ (Low Density Lipoprotein หรือ LDL) สูง และการดื่มแอลกอฮอล์มาก
- อาหารจึงช่วยสมองทางอ้อม ผ่านการดูแลหลอดเลือดและหัวใจ มากกว่าจะมีอาหารตัวใดตัวหนึ่งที่ป้องกันโรคได้
กลุ่มอาหารหลักที่ควรมีทุกวัน
- ผักใบเขียว เช่น คะน้า ผักบุ้ง ตำลึง ผักโขม บร็อกโคลี
- ผักสีอื่นๆ เช่น แครอท ฟักทอง มะเขือเทศ มะเขือม่วง
- ธัญพืชไม่ขัดสี เช่น ข้าวกล้อง ข้าวไรซ์เบอร์รี่ ข้าวโอ๊ต
- ปลาและเนื้อไก่ที่ไม่ทอด เช่น ปลานึ่ง ต้มยำปลา ไก่ต้มข่า
- ถั่วเมล็ดแห้งและถั่วเมล็ด เช่น ถั่วเขียว ถั่วดำ ถั่วแดง อัลมอนด์ วอลนัท
ข้อควรระวังสำหรับผู้สูงอายุ
- ผู้สูงอายุบางคนเคี้ยวกลืนลำบาก ควรบดหรือหั่นถั่วให้เล็ก และต้มผักให้นุ่ม
- ผู้ที่มีโรคไตควรปรึกษาแพทย์ก่อนเพิ่มถั่วและผักบางชนิด เพราะมีโพแทสเซียมและฟอสฟอรัส
- ผู้ที่กินยาต้านการแข็งตัวของเลือดชนิด warfarin ควรกินผักใบเขียวในปริมาณที่คงที่ ไม่เพิ่มหรือลดกะทันหัน เพราะมีวิตามินเคสูง
- ผู้สูงอายุที่กินได้น้อยหรือน้ำหนักลด ควรเน้นได้พลังงานและโปรตีนให้พอก่อน และปรึกษาแพทย์หรือนักกำหนดอาหาร
MIND Diet เมนูอาหารชะลอสมองเสื่อม ทำตามง่าย
MIND Diet คืออะไร
- ย่อมาจาก Mediterranean DASH Intervention for Neurodegenerative Delay เป็นการรวมอาหารเมดิเตอร์เรเนียนกับอาหารลดความดัน (Dietary Approaches to Stop Hypertension หรือ DASH)
- พัฒนาโดยทีมนักวิจัยของ Rush University Medical Center ในสหรัฐอเมริกา นำทีมโดย Martha Clare Morris
- แบ่งอาหารเป็น 15 กลุ่ม คือกลุ่มที่ควรกิน 10 กลุ่ม และกลุ่มที่ควรจำกัด 5 กลุ่ม
10 กลุ่มอาหารที่ควรกิน
|
กลุ่มอาหาร |
เป้าหมาย |
ตัวอย่างแบบไทย |
|---|---|---|
|
ผักใบเขียว |
6 ส่วนขึ้นไปต่อสัปดาห์ |
คะน้า ตำลึง ผักบุ้ง |
|
ผักอื่น |
1 ส่วนขึ้นไปต่อวัน |
แครอท ฟักทอง มะเขือ |
|
เบอร์รี่ |
2 ส่วนขึ้นไปต่อสัปดาห์ |
สตรอเบอร์รี่ บลูเบอร์รี่ หม่อน |
|
ถั่วเมล็ด |
5 ส่วนขึ้นไปต่อสัปดาห์ |
อัลมอนด์ วอลนัท เม็ดมะม่วง |
|
ถั่วเมล็ดแห้ง |
มากกว่า 3 มื้อต่อสัปดาห์ |
ถั่วเขียว ถั่วดำ เต้าหู้ |
|
ธัญพืชไม่ขัดสี |
3 ส่วนขึ้นไปต่อวัน |
ข้าวกล้อง ข้าวไรซ์เบอร์รี่ |
|
ปลาและอาหารทะเล |
1 มื้อขึ้นไปต่อสัปดาห์ |
ปลานึ่ง ปลาทู แซลมอน |
|
เนื้อไก่ |
2 มื้อขึ้นไปต่อสัปดาห์ |
ไก่ต้ม ไก่นึ่ง |
|
น้ำมันมะกอก |
ใช้เป็นน้ำมันหลัก |
ผัด น้ำสลัด |
|
ไวน์ |
1 แก้วต่อวัน |
ไม่แนะนำให้เริ่มดื่ม |
5 กลุ่มอาหารที่ควรจำกัด
|
กลุ่มอาหาร |
ไม่ควรเกิน |
|---|---|
|
เนื้อแดง |
น้อยกว่า 4 มื้อต่อสัปดาห์ |
|
เนยและมาร์การีน |
น้อยกว่า 1 ช้อนโต๊ะต่อวัน |
|
ชีส |
น้อยกว่า 1 ส่วนต่อสัปดาห์ |
|
ขนมอบและของหวาน |
น้อยกว่า 5 ส่วนต่อสัปดาห์ |
|
ของทอดและฟาสต์ฟู้ด |
น้อยกว่า 1 ครั้งต่อสัปดาห์ |
งานวิจัยบอกอะไรบ้าง
- งานวิจัยเชิงสังเกตเมื่อปี 2558 ในผู้สูงอายุราว 900 คนในชิคาโก พบว่าคนที่กินตาม MIND Diet อย่างเคร่งครัดมีความเสี่ยงอัลไซเมอร์ต่ำกว่าราว 53% และคนที่ทำตามปานกลางต่ำกว่าราว 35%
- งานวิจัยอีกชิ้นจากกลุ่มเดียวกันพบว่าคนที่คะแนนสูงสุดมีการเสื่อมของความคิดช้ากว่า เทียบเท่ากับสมองอ่อนกว่าอายุจริงราว 7.5 ปี
- งานเชิงสังเกตบอกได้เพียงว่าสองสิ่งมีความสัมพันธ์กัน ยังไม่พิสูจน์ว่าอาหารเป็นสาเหตุ
- งานทดลองแบบสุ่มที่ตีพิมพ์ในวารสาร New England Journal of Medicine เมื่อปี 2566 ติดตามผู้สูงอายุ 604 คนนาน 3 ปี พบว่าทั้งกลุ่ม MIND Diet และกลุ่มควบคุมที่ลดแคลอรีเล็กน้อยมีคะแนนความคิดดีขึ้นใกล้เคียงกัน ไม่ต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ
- สรุปคือ MIND Diet เป็นแนวการกินที่ดีต่อสุขภาพโดยรวมและทำตามได้จริง แต่ยังไม่ควรคาดหวังว่าเป็นการป้องกันอัลไซเมอร์ที่พิสูจน์แล้ว
ตัวอย่างเมนูไทยสไตล์ MIND Diet
- มื้อเช้า: โจ๊กข้าวกล้องใส่ไก่สับและผักตำลึง หรือข้าวโอ๊ตใส่บลูเบอร์รี่และอัลมอนด์
- มื้อกลางวัน: ข้าวกล้องกับปลานึ่งมะนาว และผัดคะน้าใช้น้ำมันน้อย
- มื้อเย็น: แกงจืดเต้าหู้สาหร่าย หรือต้มยำปลาใส่ผักหลายสี
- ของว่าง: ถั่วอบไม่ใส่เกลือประมาณกำมือ หรือผลไม้สด
- ของหวาน: ถั่วเขียวต้มน้ำตาลน้อย แทนขนมเค้กหรือเบเกอรี่
เทคนิคเริ่มต้นให้ทำตามได้จริง
- เปลี่ยนทีละอย่าง เช่น สัปดาห์แรกเปลี่ยนข้าวขาวเป็นข้าวกล้องครึ่งหนึ่ง
- เปลี่ยนวิธีปรุงจากทอดเป็นนึ่ง ต้ม อบ หรือย่าง
- ถ้าหาน้ำมันมะกอกไม่สะดวก ใช้น้ำมันพืชชนิดอื่นในปริมาณน้อยแทนการใช้น้ำมันหมูหรือเนย
- ไม่ต้องทำครบ 100% เพราะในงานวิจัยเชิงสังเกต การทำตามปานกลางก็มีความสัมพันธ์กับความเสี่ยงที่ลดลง
ผลไม้บำรุงสมองและความจำ ลดการอักเสบ
ทำไม MIND Diet เน้นเบอร์รี่
- MIND Diet แยกเบอร์รี่ออกมาเป็นกลุ่มเฉพาะ แต่ไม่ได้ให้คะแนนผลไม้อื่นแยกต่างหาก
- เบอร์รี่มีสารกลุ่มฟลาโวนอยด์และแอนโทไซยานิน ซึ่งเป็นสารต้านอนุมูลอิสระที่มีการศึกษาเกี่ยวกับการลดการอักเสบและสุขภาพสมอง
- ผลไม้อื่นยังดีต่อสุขภาพ เพียงแต่งานวิจัยที่เป็นที่มาของ MIND Diet ไม่ได้แยกวัดผล
เบอร์รี่และผลไม้สีเข้มที่หาได้ในไทย
- สตรอเบอร์รี่ ปลูกได้ในภาคเหนือ หาซื้อได้ง่ายช่วงหนาว
- บลูเบอร์รี่ มีทั้งแบบสดและแช่แข็ง แบบแช่แข็งราคาถูกกว่าและใช้ใส่โยเกิร์ตหรือข้าวโอ๊ตได้
- หม่อน (Mulberry) เป็นผลไม้สีเข้มที่ปลูกได้ในไทย
- ผลไม้สีม่วงแดงอื่น เช่น องุ่นแดง มะเม่า ก็มีสารแอนโทไซยานินเช่นกัน แต่ไม่ได้อยู่ในกลุ่มเบอร์รี่ตามนิยามของงานวิจัย
ผลไม้ไทยที่เหมาะกับผู้สูงอายุ
- ฝรั่ง ส้ม มะละกอ แก้วมังกร ให้ทั้งใยอาหารและวิตามินซี
- ผู้ที่มีเบาหวานควรจำกัดผลไม้หวานจัด เช่น ทุเรียน ลำไย ลิ้นจี่ มะม่วงสุก และคุมปริมาณต่อมื้อ
- กินผลไม้สดทั้งชิ้นดีกว่าน้ำผลไม้ เพราะได้ใยอาหารและน้ำตาลเข้าสู่เลือดช้ากว่า
อาหารอื่นที่เกี่ยวข้องกับการลดการอักเสบ
- ปลาทะเลและปลาน้ำจืดบางชนิดมีกรดไขมันโอเมก้า 3 ชนิดกรดโดโคซาเฮกซะอีโนอิก (Docosahexaenoic Acid หรือ DHA) และกรดไอโคซาเพนตะอีโนอิก (Eicosapentaenoic Acid หรือ EPA) ซึ่งเป็นส่วนประกอบของเยื่อหุ้มเซลล์สมอง
- เมล็ดแฟลกซ์และเมล็ดเจียมีโอเมก้า 3 จากพืชชนิดกรดแอลฟาไลโนเลนิก (Alpha Linolenic Acid หรือ ALA) และใยอาหาร ร่างกายเปลี่ยน ALA เป็น DHA ได้เพียงส่วนน้อย จึงใช้เสริมได้แต่ไม่แทนปลา
- เมล็ดแฟลกซ์ควรบดก่อนกินเพื่อให้ร่างกายดูดซึมได้ ส่วนเมล็ดเจียควรแช่น้ำก่อน และดื่มน้ำตามให้พอเพราะใยอาหารสูง
- ขมิ้นชันมีสารเคอร์คิวมิน ซึ่งมีงานวิจัยด้านการอักเสบ ใช้ปรุงอาหารได้ แต่ยังไม่มีหลักฐานชัดเจนว่าป้องกันอัลไซเมอร์ได้
อาหารที่ไม่ควรกิน เสี่ยงเป็นอัลไซเมอร์เร็วขึ้น
ไม่มีอาหารชนิดใดที่กินแล้วทำให้เป็นอัลไซเมอร์โดยตรง แต่อาหารหลายกลุ่มเพิ่มความเสี่ยงความดันสูง เบาหวาน และไขมันในเลือดสูง ซึ่งเป็นปัจจัยเสี่ยงของภาวะสมองเสื่อม
ของทอดและฟาสต์ฟู้ด
- MIND Diet แนะนำให้กินน้อยกว่า 1 ครั้งต่อสัปดาห์
- ตัวอย่างในชีวิตประจำวัน เช่น ปาท่องโก๋ หมูกรอบ ไก่ทอด เฟรนช์ฟรายส์
- น้ำมันที่ทอดซ้ำหลายครั้งมีสารอันตรายและไขมันไม่ดีสูงขึ้น
เนื้อแดงและเนื้อแปรรูป
- MIND Diet แนะนำให้กินเนื้อแดงน้อยกว่า 4 มื้อต่อสัปดาห์
- เนื้อแปรรูป เช่น ไส้กรอก แฮม เบคอน หมูยอ มักมีโซเดียมสูง
- เลือกส่วนไม่ติดมัน และสลับไปกินปลา ไก่ หรือเต้าหู้
เนย มาร์การีน และชีส
- เนยและมาร์การีนไม่ควรเกิน 1 ช้อนโต๊ะต่อวัน และชีสไม่ควรเกิน 1 ส่วนต่อสัปดาห์
- ระวังของที่มีเนยแฝง เช่น พิซซ่า พาสต้าครีมชีส ครัวซองต์
ขนมอบ ของหวาน และเครื่องดื่มหวาน
- MIND Diet แนะนำให้กินขนมอบและของหวานน้อยกว่า 5 ส่วนต่อสัปดาห์
- ขนมไทยที่ใช้กะทิและน้ำตาลมาก ชาเย็น ชานมไข่มุก และกาแฟเย็นหวานจัด ก็ควรนับรวมในกลุ่มนี้
- น้ำตาลมากเกินไปเพิ่มความเสี่ยงเบาหวานและโรคอ้วน
เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ปริมาณมาก
- คณะกรรมาธิการ Lancet จัดให้การดื่มแอลกอฮอล์มากเป็นปัจจัยเสี่ยงของภาวะสมองเสื่อม
- ไวน์ใน MIND Diet มาจากพฤติกรรมการดื่มของกลุ่มตัวอย่าง ไม่ใช่คำแนะนำให้คนที่ไม่ดื่มเริ่มดื่ม
อาหารเค็มจัด
- โซเดียมสูงเพิ่มความดันโลหิต ซึ่งเป็นปัจจัยเสี่ยงทั้งโรคหลอดเลือดสมองและภาวะสมองเสื่อม
- แหล่งโซเดียมในอาหารไทย เช่น น้ำปลา ซีอิ๊ว ผงปรุงรส บะหมี่กึ่งสำเร็จรูป และน้ำซุปก๋วยเตี๋ยว
ความเชื่อที่ยังไม่มีหลักฐาน
- การใช้หม้อหรือกระทะอะลูมิเนียมทำให้เป็นอัลไซเมอร์ เป็นความเชื่อที่งานวิจัยปัจจุบันยังไม่พบหลักฐานสนับสนุน
- การงดอาหารบางชนิดทั้งหมดอย่างเคร่งครัดจนกินได้น้อยลง อาจทำให้ผู้สูงอายุขาดสารอาหาร ซึ่งส่งผลเสียต่อสมองเช่นกัน
วิตามินบำรุงสมอง ผู้สูงวัย ยี่ห้อไหนดี
คำตอบที่ตรงที่สุดคือยังไม่มีวิตามินหรืออาหารเสริมยี่ห้อใดที่พิสูจน์ได้ว่าป้องกันอัลไซเมอร์ สิ่งที่ควรดูจึงเป็นหลักฐานของสารแต่ละตัว ความปลอดภัย และความจำเป็นของผู้สูงอายุแต่ละคน
น้ำมันปลาและโอเมก้า 3
- ผลดีต่อสมองที่พบสม่ำเสมอกว่ามาจากการกินปลา ไม่ใช่จากแคปซูล
- การทบทวนงานวิจัยของ Cochrane เมื่อปี 2555 และการวิเคราะห์งานทดลอง 38 ชิ้นเมื่อปี 2563 พบว่าน้ำมันปลาแบบเสริมน่าจะมีผลน้อยหรือไม่มีผลต่อการเกิดความบกพร่องทางความคิด
- เหมาะกับผู้สูงอายุที่ไม่ค่อยได้กินปลา หรือที่แพทย์แนะนำเพื่อเหตุผลอื่น เช่น ไขมันไตรกลีเซอไรด์สูง
- ผู้ที่กินยาต้านการแข็งตัวของเลือดหรือยาต้านเกล็ดเลือดควรปรึกษาแพทย์ก่อน เพราะอาจเพิ่มความเสี่ยงเลือดออก
- เวลาเลือกซื้อ ดูปริมาณ EPA และ DHA ต่อเม็ด ไม่ใช่ดูเฉพาะตัวเลขน้ำมันปลารวม
แปะก๊วย (Ginkgo biloba)
- งานทดลอง Ginkgo Evaluation of Memory (GEM) ในผู้สูงอายุกว่า 3,000 คน พบว่าสารสกัดแปะก๊วยไม่ลดการเกิดภาวะสมองเสื่อมและไม่ชะลอการเสื่อมของความคิด
- แปะก๊วยอาจเพิ่มความเสี่ยงเลือดออกเมื่อใช้ร่วมกับยาต้านการแข็งตัวของเลือด
- กาแฟหรือเครื่องดื่มผสมแปะก๊วยดื่มเป็นเครื่องดื่มได้ แต่ไม่ควรคาดหวังผลป้องกันสมองเสื่อม และควรดูปริมาณน้ำตาลและคาเฟอีนด้วย
วิตามินบีและวิตามินอี
- ผู้สูงอายุบางคนขาดวิตามินบี 12 ซึ่งทำให้หลงลืมได้ กรณีนี้แพทย์ตรวจเลือดและให้วิตามินทดแทนได้
- สำหรับคนที่ไม่ขาด งานทบทวนหลายชิ้นยังให้ผลไม่ตรงกันว่าวิตามินบีช่วยชะลอการเสื่อมของความคิดได้หรือไม่
- วิตามินอีแบบเสริมไม่พบหลักฐานว่าป้องกันอัลไซเมอร์ และการกินขนาดสูงต่อเนื่องมีความเสี่ยงต่อสุขภาพ
วิตามินรวม
- งานวิจัย COcoa Supplement and Multivitamin Outcomes Study (COSMOS) ในสหรัฐอเมริการายงานเมื่อปี 2567 ว่าการกินวิตามินรวมทุกวันสัมพันธ์กับความจำที่ดีขึ้นเล็กน้อยในผู้สูงอายุ
- ผลนี้เป็นการวัดคะแนนความจำ ไม่ใช่การป้องกันอัลไซเมอร์ และยังต้องรองานวิจัยยืนยันเพิ่ม
อาหารทางการแพทย์สูตรครบถ้วน
- เหมาะกับผู้สูงอายุที่กินได้น้อย เบื่ออาหาร น้ำหนักลด หรือเคี้ยวกลืนลำบาก ซึ่งพบได้บ่อยในผู้ป่วยสมองเสื่อม
- ใช้เพื่อเสริมพลังงานและโปรตีนให้พอ ไม่ใช่ยารักษาหรือป้องกันโรค
- ผู้ที่มีเบาหวานหรือโรคไตควรเลือกสูตรตามคำแนะนำของแพทย์หรือนักกำหนดอาหาร
หลักเลือกซื้ออาหารเสริมให้พ่อแม่
- ตรวจเลขสารบบอาหาร 13 หลักบนฉลาก และค้นหาในระบบของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) ว่าตรงกับชื่อผลิตภัณฑ์
- หลีกเลี่ยงสินค้าที่อ้างว่ารักษาหรือป้องกันอัลไซเมอร์ได้ เพราะอาหารเสริมไม่สามารถโฆษณาสรรพคุณทางการรักษาโรคได้
- พกรายการยาและอาหารเสริมทั้งหมดไปปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร เพื่อเช็กการตีกันของยา
- เริ่มทีละตัว เพื่อสังเกตอาการข้างเคียงได้ชัดเจน
คำถามที่พบบ่อย
กินตาม MIND Diet แล้วจะไม่เป็นอัลไซเมอร์ใช่ไหม
- ไม่ใช่ อาหารเป็นเพียงหนึ่งในหลายปัจจัย อายุและพันธุกรรมก็มีผลมาก แต่การกินดีช่วยดูแลหัวใจ หลอดเลือด และน้ำหนัก ซึ่งเกี่ยวข้องกับสุขภาพสมอง
ต้องกินเบอร์รี่นำเข้าเท่านั้นหรือเปล่า
- ไม่จำเป็น สตรอเบอร์รี่ไทยและหม่อนก็ใช้ได้ และเบอร์รี่แช่แข็งมักราคาถูกกว่าแบบสด
คนที่ไม่ดื่มแอลกอฮอล์ต้องเริ่มดื่มไวน์ไหม
- ไม่ต้อง และไม่ควรเริ่มดื่มเพื่อหวังผลด้านสมอง เพราะแอลกอฮอล์มีความเสี่ยงต่อสุขภาพหลายด้าน และอาจตีกับยาที่ผู้สูงอายุกินอยู่
กินน้ำมันปลาแทนการกินปลาได้ไหม
- หลักฐานด้านสมองส่วนใหญ่มาจากการกินปลาเป็นอาหาร ปลายังให้โปรตีนและสารอาหารอื่นด้วย น้ำมันปลาจึงเหมาะเป็นตัวเสริมมากกว่าตัวแทน
เริ่มปรับอาหารตอนอายุเท่าไหร่ดี
- ยิ่งเริ่มเร็วยิ่งดี คณะกรรมาธิการ Lancet ชี้ว่าปัจจัยเสี่ยงหลายข้อ เช่น ความดันสูงและไขมันสูง มีผลตั้งแต่วัยกลางคน แต่ผู้สูงอายุก็ยังได้ประโยชน์จากการปรับอาหาร
เช็กลิสต์อาหารบำรุงสมองรายสัปดาห์
- ผักใบเขียวอย่างน้อย 6 ส่วน และผักอื่นทุกวัน
- ธัญพืชไม่ขัดสีวันละ 3 ส่วน
- ถั่วเมล็ด 5 ส่วน และถั่วเมล็ดแห้งมากกว่า 3 มื้อ
- เบอร์รี่อย่างน้อย 2 ส่วน
- ปลาไม่ทอดอย่างน้อย 1 มื้อ และไก่ไม่ทอด 2 มื้อ
- ของทอดไม่เกิน 1 ครั้ง และของหวานไม่เกิน 5 ส่วน
- พกรายการยาและอาหารเสริมไปปรึกษาแพทย์ก่อนเริ่มตัวใหม่
- ออกกำลังกาย นอนให้พอ และตรวจความดัน น้ำตาล ไขมันตามนัด
แหล่งข้อมูลอ้างอิง
- Morris MC และคณะ, MIND diet slows cognitive decline with aging, Alzheimer’s and Dementia (2558)
- Barnes LL และคณะ, Trial of the MIND Diet for Prevention of Cognitive Decline in Older Persons, New England Journal of Medicine (2566)
- Livingston G และคณะ, Dementia prevention, intervention, and care: 2024 report of the Lancet standing Commission (2567)
- National Center for Complementary and Integrative Health, Dietary Supplements and Cognitive Function, Dementia, and Alzheimer’s Disease (2565)
- Mass General Brigham, ผลงานวิจัย COSMOS ด้านวิตามินรวมกับความจำ (2567)
บรรณาธิการเว็บไซต์ Alzthai.com ใช้เวลากว่า 5 ปี ในการรวบรวมองค์ความรู้เกี่ยวกับการเงินการลงทุนเพื่อเขียนบทความที่ลงลึกจากประสบการณ์จริง รวมถึงข้อมูลจากผู้เชี่ยวชาญด้านการเงินทั้งไทยและต่างประเทศ เพื่อให้คำปรึกษาด้านการเงินส่วนบุคคลสำหรับบุคคลทั่วไป
ติดต่อโฆษณา Alzthai@gmail.com
