เมื่อเจ้าของบัญชีเสียชีวิต เงินในบัญชีกลายเป็นทรัพย์มรดก ธนาคารจะไม่ให้ใครถอนออกจนกว่าจะพิสูจน์สิทธิของผู้จัดการมรดกหรือทายาทได้ บทความนี้อธิบายเอกสาร ขั้นตอน และข้อควรระวังทางกฎหมายที่ครอบครัวควรรู้ก่อนไปธนาคาร
คำตอบสั้น: เอกสารหลักคือใบมรณบัตร สมุดบัญชีของผู้เสียชีวิต คำสั่งศาลตั้งผู้จัดการมรดกพร้อมหนังสือรับรองคดีถึงที่สุด และสำเนาบัตรประชาชนของผู้จัดการมรดก ยังไม่พบเกณฑ์กลางที่ให้ถอนยอดเล็กโดยไม่ต้องตั้งผู้จัดการมรดกทุกธนาคาร ควรถามธนาคารที่ผู้ตายมีบัญชีโดยตรง และการใช้บัตรหรือรหัสแอปของผู้ตายถอนเงินเสี่ยงผิดกฎหมายแม้จะเป็นลูกหรือคู่สมรส
ผู้จัดการมรดก เบิกเงินธนาคารผู้เสียชีวิต ขั้นตอนอย่างไร
ผู้จัดการมรดกคือบุคคลที่ศาลแต่งตั้งให้รวบรวมทรัพย์มรดก ชำระหนี้ และแบ่งให้ทายาท ตามที่ไทยรัฐสรุปไว้เมื่อเดือนตุลาคม 2568 ผู้จัดการมรดกไม่จำเป็นต้องเป็นทายาท และเป็นผู้ที่ติดต่อธนาคารเพื่อถอนเงิน ปิดบัญชี หรือโอนเงินเข้ากองมรดก
ขั้นตอนตั้งผู้จัดการมรดก
1. แจ้งการตายและขอใบมรณบัตรตามขั้นตอนทะเบียนราษฎร
2. แจ้งธนาคารทุกแห่งที่ผู้ตายมีบัญชี ให้ระงับบัตรและแอป และสอบถามเอกสารที่ต้องใช้
3. ตรวจว่ามีพินัยกรรมตั้งผู้จัดการมรดกไว้หรือไม่ ถ้าไม่มี ทายาทยื่นคำร้องต่อศาลตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1713 ที่ศาลในท้องที่ที่ผู้ตายมีภูมิลำเนาตอนเสียชีวิต
4. เมื่อศาลมีคำสั่งและคดีถึงที่สุดแล้ว ผู้จัดการมรดกนำเอกสารไปติดต่อธนาคารเพื่อรับเงินเข้ากองมรดก
5. ผู้จัดการมรดกทำบัญชีทรัพย์มรดกภายใน 15 วันนับแต่เริ่มหน้าที่ตามมาตรา 1728 ชำระหนี้ แล้วแบ่งให้ทายาทตามสิทธิ
เอกสารที่ผู้จัดการมรดกต้องใช้ที่ธนาคาร
ตามคำแนะนำที่กรุงเทพธุรกิจอ้างธนาคารอาคารสงเคราะห์ เอกสารหลักมีหนังสือแต่งตั้งผู้จัดการมรดกจากศาลและหนังสือรับรองคดีถึงที่สุด สำเนาบัตรประชาชนของผู้จัดการมรดก สมุดบัญชีของผู้เสียชีวิต และใบมรณบัตร บางธนาคารอาจขอเอกสารพิสูจน์ความเป็นทายาทเพิ่ม เช่น สูติบัตร ทะเบียนสมรส หรือทะเบียนบ้าน
กรณีมีพินัยกรรม
ทายาทตามพินัยกรรมใช้บัตรประชาชน สำเนาทะเบียนบ้าน ใบมรณบัตร พินัยกรรม คำสั่งศาลแต่งตั้งผู้จัดการมรดก และแบบฟอร์มขอถอนเงินของธนาคาร และยื่นที่สาขาที่เปิดบัญชี พินัยกรรมต้องทำถูกต้องตามแบบที่กฎหมายกำหนด เช่น มีวันที่ ลายมือชื่อ และพยานตามจำนวนที่กำหนด
เงินในบัญชีผู้ตายไม่เกิน 30000 บาท ถอนโดยไม่ต้องตั้งผู้จัดการมรดก
ตัวเลข 30,000 บาทไม่ใช่เกณฑ์ตามกฎหมาย บทความกฎหมายของ Legardy เมื่อเดือนพฤศจิกายน 2569 ระบุว่าแต่ละธนาคารมีเงื่อนไขและเอกสารต่างกัน ส่วนสำนักงานกฎหมายพัฒน์วรินทร์ระบุว่าบางธนาคารอาจรับเอกสารที่ง่ายกว่าสำหรับยอดเงินน้อย แต่ขึ้นกับนโยบายของธนาคารแต่ละแห่ง จึงต้องถามธนาคารที่ผู้ตายมีบัญชีโดยตรง
ยอดเล็กที่ธนาคารอาจผ่อนผัน
บางธนาคารอาจยอมให้ทายาทรับเงินยอดเล็กได้เมื่อทายาททุกคนมาลงนามยินยอม และมีหนังสือรับรองทายาทจากสำนักทะเบียน ผู้ใช้ใน Pantip เล่าเมื่อเดือนธันวาคม 2567 ว่าธนาคารออมสินแจ้งให้ไปสำนักทะเบียนตรวจสอบทายาท และต้องให้ทายาททุกคนมาที่ธนาคารพร้อมกัน ถ้ามาไม่ครบต้องตั้งผู้จัดการมรดก
เมื่อไหร่ควรตั้งผู้จัดการมรดกแม้ยอดน้อย
กรณีที่มีหลายบัญชีหลายธนาคาร มีทายาทหลายคน มีทรัพย์สินอื่นหรือหนี้สิน หรือทายาทไม่ลงรอยกัน การตั้งผู้จัดการมรดกครั้งเดียวจะใช้ได้กับทุกธนาคารและทรัพย์สินอื่น ซึ่งมักคุ้มกว่าแยกทำทีละธนาคาร
ค่าใช้จ่ายตั้งผู้จัดการมรดก
การยื่นคำร้องเองที่ศาลมีค่าใช้จ่ายไม่มาก บางศาลมีศูนย์ช่วยเหลือประชาชนที่ช่วยเตรียมคำร้อง ส่วนการจ้างทนายความมีค่าใช้จ่ายสูงกว่า ควรเทียบกับยอดเงินในบัญชีก่อนตัดสินใจ
ตรวจสอบบัญชีธนาคารของผู้เสียชีวิต มีเงินฝากที่ไหนบ้าง
ทายาทหลายคนไม่รู้ว่าผู้ตายมีบัญชีกี่บัญชีและอยู่ธนาคารไหน ขั้นแรกจึงต้องรวบรวมเบาะแสจากเอกสารที่ผู้ตายทิ้งไว้ก่อนยื่นเรื่องกับธนาคาร
หาเบาะแสจากเอกสารและของใช้ส่วนตัว
เริ่มจากสมุดบัญชี บัตรเดบิต บัตร Automated Teller Machine (ATM) ใบแจ้งยอดทางไปรษณีย์หรืออีเมล สลิปการโอนเงิน หนังสือแจ้งดอกเบี้ย และเอกสารภาษี ซึ่งมักระบุชื่อธนาคารหรือเลขบัญชี รวมถึงข้อความแจ้งเตือนจากธนาคารในโทรศัพท์ของผู้ตาย
ยื่นหนังสือขอตรวจสอบบัญชีกับธนาคาร
กรุงเทพธุรกิจ อ้างข้อมูลธนาคารอาคารสงเคราะห์ เมื่อเดือนตุลาคม 2565 ว่าถ้าไม่มีสมุดบัญชีหรือไม่ทราบเลขบัญชี ให้นำหนังสือขอตรวจสอบบัญชีไปยื่นที่ธนาคาร โดยแนบใบมรณบัตรและเอกสารที่แสดงว่าผู้ยื่นมีสิทธิ เช่น คำสั่งศาลตั้งผู้จัดการมรดก ธนาคารจะตรวจสอบได้เฉพาะบัญชีในธนาคารของตัวเอง จึงต้องยื่นทีละธนาคาร
บัญชีร่วมและบัญชีที่มีผู้รับผลประโยชน์
บัญชีร่วมหรือบัญชีที่ผูกกับประกันชีวิตมีเงื่อนไขต่างจากบัญชีเดี่ยว ผู้ใช้ Pantip รายหนึ่งเล่าเมื่อเดือนกุมภาพันธ์ 2569 ว่าบัญชีร่วมกับธนาคารออมสินต้องใช้เอกสารเพิ่ม ควรแจ้งประเภทบัญชีกับธนาคารตั้งแต่แรก
ปิดบัญชีธนาคารคนเสียชีวิต ใช้ใบมรณบัตรตัวจริงไหม
ใบมรณบัตรเป็นเอกสารหลักที่ทุกธนาคารต้องใช้ ในทางปฏิบัติธนาคารมักขอดูฉบับจริงเพื่อตรวจสอบและเก็บสำเนาที่ทายาทลงนามรับรองไว้ ส่วนจะต้องทิ้งฉบับจริงไว้หรือไม่ขึ้นกับธนาคาร ควรถามก่อนไป
เอกสารที่ควรเตรียมเมื่อปิดบัญชี
1. ใบมรณบัตรฉบับจริงพร้อมสำเนา
2. คำสั่งศาลตั้งผู้จัดการมรดกและหนังสือรับรองคดีถึงที่สุด
3. บัตรประชาชนและทะเบียนบ้านของผู้จัดการมรดกหรือทายาท
4. สมุดบัญชีหรือบัตรเดบิตของผู้ตาย ถ้ามี
5. เอกสารแสดงความสัมพันธ์ เช่น ทะเบียนสมรส สูติบัตร และหนังสือยินยอมของทายาทหากธนาคารกำหนด
ยื่นที่สาขาไหน
กรุงเทพธุรกิจแนะนำให้ติดต่อสาขาที่ระบุในสมุดบัญชี ไทยรัฐระบุว่ากรณีทายาทตามพินัยกรรมให้ยื่นที่สาขาที่เปิดบัญชี บางธนาคารอาจรับเรื่องที่สาขาอื่นแล้วส่งต่อ ซึ่งใช้เวลานานกว่า
ถ่ายสำเนาใบมรณบัตรไว้หลายชุด
ทายาทต้องใช้ใบมรณบัตรกับหลายหน่วยงาน ทั้งศาล ธนาคารแต่ละแห่ง บริษัทประกัน และหน่วยงานรัฐ จึงควรถ่ายสำเนาไว้หลายชุดและเก็บฉบับจริงไว้ให้ดี หากสูญหายสามารถขอคัดสำเนาได้ที่สำนักทะเบียน
รหัสผ่านแอปธนาคารผู้เสียชีวิต ทายาทเข้าโอนเงินเองผิดกฎหมายไหม
เสี่ยงผิดกฎหมาย แม้จะเป็นลูกหรือคู่สมรสที่รู้รหัสผ่านก็ตาม สำนักงานกฎหมายพัฒน์วรินทร์อธิบายว่าการมีบัตรหรือรู้รหัสไม่ได้ทำให้เกิดสิทธิตามกฎหมาย และการมอบอำนาจที่ผู้ตายเคยให้ไว้สิ้นสุดลงเมื่อผู้มอบเสียชีวิต เงินในบัญชีกลายเป็นมรดกของทายาททุกคนทันที
ความผิดที่อาจเกิดขึ้น
บทความของ Legardy เมื่อเดือนพฤศจิกายน 2569 ระบุว่าการใช้บัตรหรือรหัสของผู้ตายอาจเข้าข่ายประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 269/5 เรื่องการใช้บัตรอิเล็กทรอนิกส์ของผู้อื่นโดยมิชอบ ซึ่งมีโทษจำคุกไม่เกิน 5 ปี หรือปรับไม่เกิน 100,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ และอาจเข้าข่ายลักทรัพย์ตามมาตรา 334 หรือยักยอกตามมาตรา 352 บทความเดียวกันระบุว่ามาตรา 71 ซึ่งยกเว้นโทษความผิดบางฐานระหว่างญาติ ไม่ครอบคลุมมาตรา 269/5
เสี่ยงถูกกำจัดไม่ให้รับมรดก
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1605 กำหนดว่าทายาทที่ยักย้ายหรือปิดบังทรัพย์มรดกเกินส่วนที่ตนจะได้ อาจถูกกำจัดไม่ให้รับมรดก ทายาทคนอื่นยังเรียกเงินคืนหรือดำเนินคดีได้
ถ้าโอนออกไปแล้วควรทำอย่างไร
ควรแจ้งทายาทคนอื่นตามจริง เก็บหลักฐานการใช้เงิน เช่น ค่าจัดงานศพ และนำเงินที่เหลือเข้ากองมรดก แล้วปรึกษาทนายความว่าควรจัดการอย่างไรต่อ การปิดบังมีแต่เพิ่มความเสี่ยงทั้งทางแพ่งและทางอาญา
คำถามที่พบบ่อย
ผู้จัดการมรดกต้องเป็นทายาทหรือไม่
ไม่จำเป็น ไทยรัฐระบุว่าผู้จัดการมรดกไม่จำเป็นต้องเป็นทายาท แต่ต้องได้รับการแต่งตั้งจากศาลหรือตามพินัยกรรม
ยื่นคำร้องตั้งผู้จัดการมรดกที่ศาลไหน
ยื่นที่ศาลที่ผู้ตายมีภูมิลำเนาขณะเสียชีวิต ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1713
ได้รับแต่งตั้งแล้วต้องทำอะไรต่อ
ผู้จัดการมรดกต้องจัดทำบัญชีทรัพย์มรดกภายใน 15 วันนับแต่วันที่รู้ถึงการตั้ง ตามมาตรา 1728 ก่อนแบ่งให้ทายาท
ธนาคารปฏิเสธให้ถอนเงินได้หรือไม่
ได้ Sanook ระบุว่าธนาคารจะไม่ให้ถอนจนกว่าผู้ยื่นจะพิสูจน์สิทธิได้ครบตามเงื่อนไขของธนาคาร
ใช้เงินในบัญชีจ่ายค่างานศพได้ไหม
ค่าปลงศพเป็นค่าใช้จ่ายที่หักจากกองมรดกได้ แต่ต้องผ่านผู้จัดการมรดกหรือความยินยอมของทายาท และเก็บใบเสร็จไว้เป็นหลักฐาน
เช็กลิสต์ก่อนไปธนาคาร
1. ขอใบมรณบัตรและถ่ายสำเนาไว้หลายชุด
2. รวบรวมสมุดบัญชี บัตร และใบแจ้งยอดของผู้ตาย
3. ระบุทายาททุกคนและตกลงกันว่าใครเป็นผู้จัดการมรดก
4. ยื่นคำร้องต่อศาลและรอหนังสือรับรองคดีถึงที่สุด
5. โทรถามธนาคารแต่ละแห่งเรื่องเอกสารและสาขาที่รับเรื่อง
6. ยื่นหนังสือขอตรวจสอบบัญชีกับธนาคารที่สงสัยว่าผู้ตายมีบัญชี
7. ห้ามใช้บัตรหรือรหัสแอปของผู้ตายถอนหรือโอนเงิน
แหล่งข้อมูลอ้างอิง
ไทยรัฐ: ไขข้อสงสัย ถ้าเจ้าของบัญชีเสียชีวิต ใครจะมีสิทธิ์เข้าถึงเงินฝากที่ค้างอยู่ในธนาคารบ้าง
Legardy: ถอนเงินในบัญชีคนตาย ผิดกฎหมายไหม
ธนาคารกสิกรไทย: ตายแล้วเงินไปไหน
กรุงเทพธุรกิจ: เอกสารถอนเงินบัญชีผู้เสียชีวิต อ้างอิงธนาคารอาคารสงเคราะห์ เผยแพร่เมื่อเดือนตุลาคม 2565
สำนักงานกฎหมายพัฒน์วรินทร์: ถอนเงินผู้เสียชีวิตและสิทธิของทายาท
Sanook: ถอนเงินในบัญชีคนตาย
Pantip: กระทู้ประสบการณ์ถอนเงินบัญชีผู้เสียชีวิต ธนาคารออมสิน เมื่อเดือนธันวาคม 2567 และกุมภาพันธ์ 2569
คำเตือน: บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมาย เงื่อนไขและเอกสารของแต่ละธนาคารอาจเปลี่ยนแปลง ควรสอบถามธนาคารโดยตรงก่อนเตรียมเอกสาร และปรึกษาทนายความหรือศูนย์ช่วยเหลือประชาชนของศาลเมื่อมีข้อพิพาทระหว่างทายาท
บรรณาธิการเว็บไซต์ Alzthai.com ใช้เวลากว่า 5 ปี ในการรวบรวมองค์ความรู้เกี่ยวกับการเงินการลงทุนเพื่อเขียนบทความที่ลงลึกจากประสบการณ์จริง รวมถึงข้อมูลจากผู้เชี่ยวชาญด้านการเงินทั้งไทยและต่างประเทศ เพื่อให้คำปรึกษาด้านการเงินส่วนบุคคลสำหรับบุคคลทั่วไป
ติดต่อโฆษณา Alzthai@gmail.com
